هیزه چیست؟

هیزه یک کلمه زاگرسی است به معنی محکم و با دوام .

درست کردن هیزه برای آماده سازی جهت نگهداری روغن حیوانی یک فرایند حداقل دو ماهه است:

ابتدا پوست بزغاله یا بره کوچک را با دقت فراوان از لاشه جدا می کنیم به گونه ای که هیچ گونه آسیبی به پوست وارد نشود.

سپس باقی چربی ها و تکه گوشت  چسبیده به پوست جدا می‌کنیم. این مرحله پوست را به مدت یک شبانه روز در آب نمک می‌خوابانیم تا نمک سود شود،منافذ باز پوست را که ناشی از جداسازی پاهای دام است با استفاده از نخ پشمی به صورت کامل مسدود می‌کنیم.
اگر پوست هیزه از بزغاله یا بره یک روزه گرفته شده باشد برای سفت شدن آن به مدت چند ساعت آن را داخل جفتاو(پوست داخلی بلوط که با مقداری آب جوشیده) قرار می دهیم.
برای پاکسازی مو و کرک از پوست به مدت دو تا 5 روز پوست را در مخلوط غلیظی از دوغ و آرد در جای گرم و پوشیده‌ای قرار می‌دهیم، که به این مخلوط تله(tela) می گوییم. 
بعد از پاکسازی پوست: شیر، رازیانه و زردچوبه را داخل پوست می‌ریزیم و از قسمت سوراخ گردن پوست را باد کرده بعد 24 ساعت باقیمانده شیر و رازیانه که به خورد پوست رفته را با قاشق یا پشت کارد پاکسازی می کنیم.
در این مرحله  دوشاب (شیره خرمای رقیق شده) در داخل پوست می‌ریزیم و درب پوست را از ناحیه گردن محکم می‌بندیم.پس از گذشت یک هفته دوشاب قبلی خالی شده و دوشاب جدید با غلظت کمی بیشتر در داخل هیزه می‌ریزیم.
در مرحله آخر مقداری کره آب شده داخل پوست می ریزیم و 5 تا 10 روز بعد، هیزه آماده بهره برداری است.
نکته:در همه مراحل فرآوری هیزه ،به صورت مداوم رسیدگی می کنیم که مواد به صورت یکسان به خورد پوست برود. تمام مراحل هیزه بادکرده است و باید در سایه و جای خنک نگهداری شود، چون در گرما به شدت باد می کند و در صورت عدم رسیدگی ممکن است بترکد.

در گذشته برای نگهداری از هیزه یک سال در آن عسل و سال دیگر در آن روغن حیوانی می‌ریختند. به این طریق دیگر نیازی به ریختن دوشاب در هر سال نبوده است.برای اینکه هیزه ترک برندارد معمولا آن را در پارچه کتانی نگه داری می‌کنند و بر روی آن آرد ذرت ریخته می‌ریزند.

روغن حیوانی در هیزه حداقل به مدت دو سال با عطر و طعم و کیفیت عالی قابل نگهداری است.